Aangezichtspijn

AANGEZICHTSPIJN

Tussen de schedelbasis en de hersenen ligt een zenuw met drie takken naar gebieden in het gezicht. Deze zenuw wordt trigeminus of drielingzenuw genoemd. De gevoelsinformatie vanuit deze drie takken komt uiteindelijk samen in een zenuwknoop (= Ganglion Gasseri). De bovenste tak gaat over het bovenste deel van het hoofd deels naar de oogkas. De middelste tak naar de onderkant van het oog, de bovenkaak, binnenkant van de lip en de neusvleugels. De onderste tak eindigt grofweg in de onderkaak en een deel van de tong. Acuut of chronisch Aangezichtspijn is precies wat het woord al aangeeft: pijn in het (aan)gezicht, pijn in het gelaat dus. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen acute (van beperkte duur) en chronische aangezichtspijn.

Acute aangezichtspijn

Kan ontstaan door bijvoorbeeld tand- of kiesproblemen of door neusbijholte-ontsteking. Meestal kan dit goed behandeld worden (bezoek aan de tandarts; antibioticakuur) en gaat de pijn over.

Chronische aangezichtspijn

Bij chronische aangezichtspijn gaat de pijn niet over. Deze is voortdurend aanwezig of komt telkens terug. We moeten onderscheid maken tussen typische en atypische aangezichtspijn.

Typische Aangezichtspijn

Komt in aanvallen. Tijdens zo'n aanval heeft de patiënt een overdonderende pijn in het gezicht. Niet voortdurend, maar in korte aanvallen (meestal 1-2 minuten), voelt hij zeer felle pijnscheuten in het gezicht. Men voelt de pijn in bijvoorbeeld wang of kaak. Deze aanvallen kunnen zich met korte tussenpozen (bijvoorbeeld 30 minuten) herhalen. De meest voorkomende vorm van typische aangezichtspijn is de trigeminus neuralgie.

Bijzondere vormen van aangezichtspijn
Er zijn nog drie bijzondere vormen van aangezichtspijn:
- De glossopharyngeus neuralgie, de postherpetische neuralgie en aangezichtspijn bij M.S. De glossopharyngeus neuralgie valt onder typische aangezichtspijn (dat wil zeggen is een op zichzelf staande aandoening), maar komt weinig voor.
- Postherpetische neuralgie en aangezichtspijn bij M.S. zijn beide aandoeningen waaraan duidelijk een ziekte ten grondslag ligt. Hierin onderscheiden zij zich van de meeste vormen van atypische aangezichtspijn. Glossopharyngeus neuralgie Glossopharyngeus neuralgie betekent 'tong-keel-zenuwpijn' (glossa= tong; (Grieks) pharynx= keel en neuralgie= zenuwpijn). Deze neuralgie geeft ernstige pijn in de tong, rond de amandelen, in het oor en soms onder de kaakhoek. De pijn komt in aanvallen van ongeveer een minuut. Er kunnen ook hartritmestoornissen bij voorkomen.

Uitlokkers zijn: spreken, kauwen, slikken en kou. Soms blijven de aanvallen spontaan lange tijd weg. Behandeling gebeurt met dezelfde medicamenten die tegen trigeminus neuralgie aangewend worden. Een chirurgische ingreep is het doorsnijden van de betreffende zenuw.

- Postherpetische neuralgie
Sommige mensen krijgen aangezichtspijn nadat ze gordelroos in het gezicht hebben gehad. Gordelroos is een huidziekte, veroorzaakt door een virus. De medische term voor deze vorm van aangezichtspijn is: postherpetische neuralgie (postherpetisch= na gordelroos; neuralgie= zenuwpijn).

Aangezichtspijn bij M.S.
Mensen die lijden aan de ziekte M.S. kunnen ook aangezichtspijn erbij krijgen. M.S. staat voor Multiple Sclerose, een aandoening van de witte stof van het centrale zenuwstelsel, waarbij bepaalde omhulsels van zenuwvezels te gronde gaan. Door deze aantasting van de zenuwvezels ontstaat de aangezichtspijn. Aangezichtspijn bij M.S. wordt met dezelfde medicijnen behandeld die ook tegen trigeminus neuralgie gebruikt worden.

Nieuw is de behandeling met Arthrotec. Dit is een combinatie van misoprostol (werkzaam tegen bepaalde ontstekingen) en diclofenac (pijnstiller). Het is nog niet bewezen, dat Arthrotec een goed medicijn tegen aangezichtspijn bij M.S. is, maar het kan de moeite waard zijn om te proberen. Er wordt bij deze vorm van aangezichtspijn wel een zenuwblokkade in de zenuwknoop van Gasser gemaakt, net als bij trigeminus neuralgie. Dit is echter zeer omstreden, aangezien de oorzaak van aangezichtspijn bij M.S. een heel andere is dan bij trigeminus neuralgie.

Atypische Aangezichtspijn

Onder atypische aangezichtspijn wordt eigenlijk alles verstaan, wat geen typische aangezichtspijn is, maar wel pijn in het gezicht geeft. Het is dus een 'vergaarbakdiagnose'. De pijn is ernstig en vaak diep zeurend van karakter. Zij is continu aanwezig of komt in uren durende aanvallen, in tegenstelling tot de korte flitsen van de typische aangezichtspijn. De pijn kan in één helft van het gezicht zitten, maar ook in beide. Waar atypische aangezichtspijn van komt, is moeilijk te zeggen. De oorzaken kunnen zeer uiteenlopend zijn en soms kan er helemaal geen oorzaak aangewezen worden.

Onder oorzaak wordt verstaan: datgene, waardoor de aangezichtspijn ooit ontstaan is; hetgeen er aan ten grondslag ligt dus. Uitlokkende factoren betekent wat anders. Dat zijn die omstandigheden (koude, aanraken) die direct de pijn opwekken. Als er bij een bepaalde patiënt geen oorzaak gevonden wordt, betekent dit niet dat de pijn dan ook onbehandelbaar is. Als uitlokkende factoren van atypische aangezichtspijn worden vaak genoemd kauwen, koude, tocht, wind, aanraken en stress. Atypische aangezichtspijn komt meer bij vrouwen voor dan bij mannen.